چطور اینترنت را از دسترس ما خارج میکنند؟ [به همراه ویدئو]

اپلیکیشن اینستاگرام را باز میکنی، صفحه «هوم» یا خالی است، یا هیچ عکس و فیلمی را نشان نمیدهد. اپلیکیشن را میبندی، دوباره باز میکنی فایدهای ندارد. فیلترشکن را روشن میکنی، شانس بیاوری VPN وصل میشود. دوباره سراغ اینستاگرام میروی، کندتر از قبل بالا میآید و بازهم صفحه خالی است. عصبانی میشوی. برای بررسی کوتاه یک شبکه اجتماعی چند دقیقه زمان گذاشتهای و نهایتاً با فیلترشکن روشن یا خاموش هم نتوانستهای چند استوری را باز کنی و پستی را ببینی.مقاله پیش رو در ۲۰ شهریور ۱۴۰۱ با افزودهشدن 1 بهروز شد.از خیر بررسی اینستاگرام میگذری و آنقدر عصبانی هستی که کلاً 1 را خاموش کنی و گوشی را یک گوشه رها کنی. این ماجرا فقط هم مختص اینستاگرام نیست. تلگرام، توییتر، فیسبوک و... که سالها است فیلتر هستند. دانلود و آپلود یک عکس در واتساپ هم بهسختی انجام میشود. Safe Search هم که جستوجو در گوگل را پیچیده میکند.سرعت کم، بروز اختلال، از کار افتادن فیلترشکنها، کودک پنداشتن تمام کاربران و چندین و چند راهکار فنی برای دستکاری کردن اینترنت و پلتفرمهای مختلف همگی کاربران را خسته و تحمل این اینترنت بیرمق را سخت کرده که عدهای ترجیح میدهند قید استفاده از اینترنت را بزنند یا کمتر از آن استفاده کنند.از سوی دیگر گران شدن بستههای اینترنتی و حذف بستههای مقرونبهصرفه دلیل دیگری است که عدهای از کاربران را وادار کرده حضور اینترنت در سبک زندگی خود را کمرنگ کنند یا استفاده از آن را به فراموشی بسپارند.محدود کردن 1ی به اینترنت به یک یا دو راه ختم نمیشود. از آغاز دهه ۸۰ که برای اولین بار فیلتر کردن سایتها با صدور ابلاغیه «سیاستهای کلی شبکههای اطلاعرسانی رایانهای» در دستور کار قرار گرفت تا امروز شیوههای مختلفی اعمال شده است تا کاربران به هر محتوا و پلتفرمی دسترسی نداشته باشند. شیوههایی که به نظر میرسد این روزها پیچیدهتر شدهاند و به اشکال متنوعی محدودیتها را اعمال میکنند.ویدیو 1 اینترنت را از دسترس ما دور میکنند؟لطفا با تماشای ویدئو در یوتیوب و سابسکرایب در کانال یوتیوب زومیت، ما را در مسیر تولید محتوای باکیفیت و ارزشمند حمایت کنید.فیلترینگ؛ گزینه همیشه روی میزکاربران اینترنت در ایران سالها است در وبگردیها و جستوجوهای خود در اینترنت با صفحه پیوندها روبهرو میشوند یا برای استفاده از بعضی شبکههای اجتماعی مجبور به استفاده از VPN هستند.هرچند در ۲۰ سال اخیر فیلترینگ محبوبترین و رایجترین روش از دسترس 1 کردن محتوا یا پلتفرمها بوده و به دلایل و بهانههای مختلف بهعنوان گزینه نخست اعمال کنترل و محدودیت برای اینترنت مورد استفاده قرار گرفته است، اما امروز دیگر تنها شیوه برای کاهش دسترسی کاربران نیست.به نظر میرسد با ایدههایی که میتوان آن را در عنوان «طرح صیانت» خلاصه کرد فیلترینگ تبدیل به یکی از راههای محدودسازی شد. در دل این طرح شیوههای دیگری برای از دسترس خارج کردن اینترنت و کنترل هرچه بیشتر آن وجود دارد که باعث میشود کاربران اینترنت در ایران از تصویب و اجرایی شدن آن هراسان باشند.صیانت؛ اعمال محدودیت گسترده برای اینترنتهرچند طرح صیانت در سالهای گذشته و بهویژه در سال ۱۴۰۰ بسیار خبرساز شد و مخالفتها و اعتراضاتی را در میان کاربران ایجاد کرد، اما در نهایت به تصویب نرسیده و تبدیل به قانون نشد. آخرین اخبار مربوط به طرح صیانت نیز حاکی از آن است که مرکز پژوهشهای مجلس این طرح را مغایر با قانون اساسی و دارای اشکال خوانده و کلیات آن را رد کرده است.بااینحال، سایه طرح صیانت هنوز احساس میشود و با بروز هر اختلالی در اینترنت بیم صیانت شدن اینترنت و کاربرانش تشدید میشود. در ماههای اخیر و با اوجگیری اختلالات در اینترنت هم این نگرانیهایی را به حدی رسانده که برخی از اجرای چراغ خاموش این طرح صحبت میکنند.گمانهزنیها حکایت از آن دارد که طرح صیانت بدون تصویب شدن در مجلس و تبدیل شدن به قانون، در حال اجرا است و بروز اختلالهای فنی، کند شدن اینترنت، کاهش ترافیک مصرفی برخی پلتفرمها و نیاز به استفاده از اینترنت برای برخی کاربران هنگام استفاده از برخی پلتفرمها (مانند اینستاگرام) و... مصادیق اجرایی شدن بیسروصدای همین طرح است.بدینترتیب، به نظر میرسد شیوههای مختلف کاهش دسترسی به اینترنت، که در طرح صیانت مطرح شده بود، باعث شده است ایجاد محدودیت برای کاربران دیگر به یک روش مستقیم و آشکاری به نام فیلترینگ محدود نشود و بلکه ترفندها و راهکارهای کمترشناختهشده و نامحسوستری داشته باشد که شیوه دور زدن آنها هم سختتر و پیچیدهتر باشد.شیوههای محدودسازی تکثر یافتهاندبهطور کلی، شیوههای کمترشناختهشده، نامحسوس و پیچیده مسدودسازی اینترنت را نمیتوان شیوههای جدیدی دانست؛ بسیاری از این روشها پیش از این نیز در ایران اعمال شده و امکان استفاده از آنها در جهان نیز وجود داشته است. بااینحال، این شیوهها از این جهت که بهتازگی جایگزین شیوههای محسوس و مستقیم از دسترس خارج کردن اینترنت شده است و بیش از گذشته مورد استفاده قرار میگیرد، بیشتر از قبل درباره آنها طرح بحث شده و مورد توجه قرار گرفتهاند.تفاوت این شیوه تغییر در دسترسی مخاطب به اینترنت با طرحهایی شبیه به صیانت این است که منجر به نابودی کامل اینترنت جهانی نمیشود، بلکه با استفاده از راهکارهای مختلفی اینترنت را طبقاتی کرده و از دسترسپذیری برابر و یکسان عموم مردم خارج میکند. این طبقاتی شدن از یک سو، در سطح طبقات اقتصادی موجود در جامعه رخ میدهد و در میان مشاغل مختلف اعمال میشود و از سوی دیگر، با اعمال تغییرات در سطح فنی نوع و میزان دسترسپذیری اینترنت را به کلی دگرگون میکنند.پیشبینیها حاکی از آن است که نتیجه این محدودسازی و مسدودسازی رسیدن به یک مدل از اینترنت مشابه شبکهای است که در چین وجود دارد و با مختصات و ویژگیهای خاص و منحصر به خود به کاربران عرضه شده و مور