زیکی سینک (zkSync) چیست؟

عجیب نیست که بسیاری از سرمایهگذاران ارزهای دیجیتال تا این حد به آینده بلندمدت اتریوم امید بستهاند. از اکوسیستم عظیم اپلیکیشنهای غیرمتمرکز این شبکه گرفته تا انجام هزاران تراکنش در روز، اتریوم پیوسته در حال رشد و پذیرش بیشتر است. بااینحال، اوضاع دومین بلاک چین برتر دنیا همیشه هم مساعد نیست. مخالفان این شبکه عواملی همچون هزینه بالای گَس (کارمزد) و کُندبودن تراکنشها را دلیلی بر ناکارآمدی اتریوم میدانند. اینجاست که راهحلهای قدرتمند مقیاسپذیری همچون فناوری زیکی 1 (zkSync) وارد میدان میشوند.زیکی سینک با استفاده از رولآپهای زیکی (ZK-Rollup) راهحل مقیاسپذیر منحصربهفردی برای اتریوم ارائه کرده است که میتواند کارمزد تراکنش بسیار اندک و امنیت چشمگیری برای کاربران مهیا کند. درواقع، این فناوری انقلابی میتواند مقیاسپذیری شبکه بسیار گسترده اتریوم را بدون بهخطرانداختن امنیت آن افزایش دهد.در این مطلب، قصد داریم شما را با این فناوری و رولآپهای زیکی سینک بیشتر آشنا کنیم. ازاینرو، نگاهی به تاریخچه زیکی سینک خواهیم انداخت و برخی از عناصر مهم شکلدهنده آن را مرور میکنیم. پس تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.زیکی سینک (zkSync) 1زیکی سینک بلاک چین لایهدومی برای اتریوم است که از فناوری رولآپهای (Rollup) زیکی برای بهبود مقیاسپذیری این شبکه استفاده میکند. رولآپ به نوعی از فناوری گفته میشود که بخشی از دادهها را از لایه اول بلاک چین جمعآوری میکند و پس از اعتبارسنجی بهطورایمن؛ اما خلاصهشده در لایه دوم آنها را به لایه اول میفرستد. بدینترتیب، رولآپها میتوانند بار ترافیک شبکه و هزینه موردنیاز برای پردازش حجم عظیمی از دادهها را بهشدت کاهش دهند.رولآپهای زیکی هم مانند همتای خود، رولآپهای آپتیمیستیک (Optimistic)، تراکنشها را از شبکه اصلی اتریوم جمعآوری میکنند و پس از پردازش و اثبات اعتبار، آنها را به لایه اول شبکه میفرستند. در این فرایند، صدها تراکنش در قالب تراکنشی واحد بستهبندی میشوند که بهواسطه قوانین اتریوم اعتبارسنجی و ایمن شده است.بیشتر بخوانید: آپتیمیزم (Optimism) چیست؟سیستمهای اثبات دانش صفر (Zero Knowledge یا همان ZK) تابع امنیت رمزنگاری ویژهای هستند که بدون نیاز به ارائه اثبات اعتبار تراکنش، از معتبربودن آن مطمئن میشود. بهبیان ساده، رولآپهای زیکی از رویکرد «به من اعتماد کن» استفاده میکنند. درواقع، آنها اثبات میکنند که دادههای موردنیاز برای پردازش تراکنشها را دراختیار دارند، بدون اینکه به افشای این دادهها نیازی داشته باشند. اگرچه برای فردی که با مبانی فنی این رویکرد آشنا نیست اثبات دانش صفر ممکن است بحثبرانگیز بهنظر برسد، این فناوری یکی از راهحلهای برتر بهبود مقیاسپذیری و حفظ حریم خصوصی در بلاک چین اتریوم بهشمار میرود.یکی از مزایای بهکارگیری فناوری دانش صفر در زیکی سینک، هزینه بسیار اندک گَس (Gas) در بلاک چین لایه دوم است. شبکه زیکی سینک میتواند هزینه گَس شبکه اتریوم را تا ۱۰۰ برابر کاهش دهد؛ درحالیکه همچنان مطابق با قوانین امنیتی بلاک چین اصلی اتریوم فعالیت میکند. علاوهبراین، زیکی سینک تا پایان سال ۲۰۲۲ و همزمان با دسترسپذیری شاردینگ (Sharding) دادهها در اتریوم ۲.۰ قرار است نسخه دوم خود را نیز با توان عملیاتی بیش از ۱۰۰,۰۰۰ تراکنشبرثانیه عرضه کند.این دستاورد حاصل عملکرد پروتکلی به نام زیکی پورتر (zkPorter) است که فناوری رولآپهای زیکی و شاردینگ را باهم ترکیب میکند. در تصویر زیر، شاهد توییتی هستید که شرکت پشتیبان زیکی سینک در ۲۲ژوئن۲۰۲۲ (۱تیر۱۴۰۱) منتشر کرد تا از نسخه دوم این فناوری پردهبرداری کند.توییت پروژه زیکی سینک درباره راهاندازی نسخه دوم شبکههمچنین، نسخه دوم زیکی سینک از قابلیتهای قرارداد هوشمندی پشتیبانی میکند که دو زبان برنامهنویسی سالیدیتی (Solidity) و زینک (Zinc) آن را نوشتهاند. همانطورکه میدانید، سالیدیتی زبان برنامهنویسی قراردادهای هوشمند اتریوم و زینک نیز زبان برنامهنویسی مخصوص زیکی سینک است.مقایسه کارمزد تراکنشها در راهکارهای لایه دوم مانند زیکی سینک و لایه اصلی اتریومتاریخچه زیکی سینک زیکی سینک محصول شرکت مَتِر لبز (Matter Labs) است که تلاش میکند با ارائه فناوری رولآپهای زیکی، مشکل مقیاسپذیری شبکه اتریوم را رفع کند. بهطورکلی، مَتِر لبز مقیاسپذیری را نه صرفاً ازنظر افزایش توان پردازش تراکنشها، بلکه آمادگی کلی سیستمهای بلاک چینی برای پاسخگویی به نیازهای میلیونها کاربر در نظر میگیرد. راهحل مَتِر لبز برپایه نیازنداشتن به اعتماد و حفظ حریم خصوصی و افزایش سرعت بنا شده است.در سال ۲۰۱۸، الکس گلوچفسکی (Alex Gluchowski) شرکت مَتِر لبز را راهاندازی و چشمانداز خود را برای ارائه راهحل زیکی سینک در اواخر سال ۲۰۱۹ مطرح کرد. راهحل زیکی سینک را میتوان اولین راهحل مقیاسپذیری لایه دوم دانست که از امنیتی در سطح ایمنی لایه اول بهره میبرد و از اکوسیستم قراردادهای هوشمند حمایت میکند.در ۱۵ژوئن۲۰۲۰ (۲۶خرداد۱۳۹۹)، اولین نسخه از زیکی سینک عرضه شد. درحالحاضر، این نسخه از سیستم اثبات پلانک (PLONK) استفاده میکند که تنظیماتی یکسان و ایمن را برای پردازش تراکنشها در هر تعداد از اپلیکیشن غیرمتمرکز میتواند بهکار بگیرد. در سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱، زیکی سینک با بهروزرسانیهای متعدد توانست به سقف پردازش بیش از ۲,۰۰۰ تراکنشبرثانیه برسد که درمقایسهبا سقف ۱۵ تراکنشبرثانیه شبکه اصلی اتریوم، دستاورد درخشانی محسوب میشود.زیکی سینک چگونه کار میکند؟زیکی سینک پروتکل لایهدومی متکی به معماری رولآپهای زیکی است. همانطورکه پیشتر اشاره کردیم، رولآپ راهحل لایهدومی است که تراکنشهای بلاک چین اتریوم را خارج از شبکه پردازش میکند؛ اما اثبات صحت تراکنشها را روی لایه اصلی نمایش میدهد. ب