برخی جریان سیال ذهن را به اشتباه «سبک ادبی» دانستهاند

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، سه شنبه های خواندنی این ماه بانوی فرهنگ، با حضور احسان رضایی و اعضای فعال این کانون ادبی با بررسی آثار هوشنگ گلشیری و تحلیل 1 سیال ذهن در ادبیات ایران و جهان برگزار شد. احسان رضایی در این نشست، آثار گلشیری را لایه ای و تکنیکال خواند و این نویسنده را پرچم دار جریان سیال ذهن در ادبیات ایران معرفی کرد و افزود: این جریان ادبی مخاطبان خاص خود را دارد و شاید به این دلیل عامه پسند نباشد که برای درک و برقراری ارتباط با این نوع داستان ها، خواننده باید علوم روانشناسی را بداند. وی تاکید کرد: گلشیری خواسته یا ناخواسته از ادبیات فرانسه تاثیر گرفته بود و این تاثیر در کتاب های وی به روشنی مشهود است و شاید شازده احتجاب زاده همین اتفاق باشد؛ چون در جهان غرب و ادبیات اروپا این سبک بیشتر مورد اقبال واقع شده و با جهان داستان ایرانی نامتناجس است. این منتقد ادبی توضیح داد: بخشی از سیال ذهن نویسی، گفتن افکار منفی شخصیت های داستان است (اعمال و رفتاری که شخص در ذهن خود به انجام آنها فکر می کند) و به دلیل نوع فرهنگ غرب در کشورهای اروپایی و آمریکایی، نوشتن در این ژانر بسیار راحت تر است. اکثر نویسندگان ایرانی دوست ندارند که شخصیت داستانشان به واسطه افکار پلید و غیراخلاقی اش در چشم مخاطب تخریب شود و نویسنده با استفاده از تکنیک جریان سیال ذهن سعی می کند وقایع و صحنه های روایت را همان طور که در ذهن شخصیت های داستان جریان می یابند، بازگو کند. در این تکنیک زمان، مقوله ای کاملا ذهنی، نسبی و غیرخطی است که به دو صورت مونولوگ درونی یا سبک آزاد غیر مستقیم نوشته می شود. نویسنده کتاب «آداب کتاب خواری» افزود: در ادبیات جهان، جریان سیال ذهن، تکنیک و روشی ادبی است که به دلیل استفاده گسترده از آن در مکتب های مدرنیسم، سورئالیسم و به خصوص رئالیسم جادویی، به تعریف «ژانر ادبی» نزدیک است؛ اما برخی، آن را به 1 «سبک ادبی» دانسته اند. این اصطلاح را برای اولین بار ویلیام جیمز در سال ۱۸۹۰ برای توصیف جریان مداوم دریافت ها، اندیشه ها و احساسات ذهن بیدار به کار برد. رضایی با بیان اینکه رمان «اولیس» اثر جیمز جویس، یکی از پرچم داران سبک جریان سیال ذهن و مکتب مدرنیسم غرب است که به آن لقب «نماد و چکیده مکتب ادبی مدرنیسم» را داده اند، گفت: رمان «خانم دالاوی» از ویرجینیا وولف که در سال ۱۹۲۵ برای اولین بار منتشر شد و رمان «خشم و هیاهو» معروف ترین اثر ویلیام فاکنر که برای اولین بار در سال ۱۹۲۹ به چاپ رسیده است، از دیگر آثار ادبی مشهور غرب در این ژانر ادبی هستند.